Kjörgripur mánaðarins

Í biskupstíð Guðbrands Þorlákssonar (um 1541-1627) á Hólum verða tímamót í bókaprentun og útgáfu kirkjulegra rita þar sem einna hæst ber útgáfu Biblíunnar 1584 og Sálmabókar 1589. Breytingar innan kirkjunnar í kjölfar siðskiptanna kröfðust þess að söfnuðurinn syngi sálma á sínu móðurmáli í stað latínusöngs kaþólskunnar og var því brýn þörf á að þýða á…

Lothar Grund var fæddur í Schwering í Þýskalandi 22. október 1923. Árið 1950 flutti Lothar til Íslands í leit að nýjum tækifærum. Stuttu seinna kynntist hann leikkonunni Önnu Þorbjörgu Halldórsdóttur, þau giftust 25. júlí 1952 og eignuðust þrjá syni: Pétur Adolf Garðar, Atla Halldór og Alfreð. Fjölskyldan flutti til Þýskalands í lok sjötta áratugarins og…

Kjörgripur októbermánaðar er teikning úr skjalasafni Rauðsokkahreyfingarinnar sem er til varðveislu á Kvennasögusafninu. Hreyfingin notaði myndefni markvisst í baráttu sinni fyrir jafnrétti og bættum kjörum kvenna, bæði teikningar eftir meðlimi í hreyfingunni en einnig fundið efni svosem úrklippur úr erlendum tímaritum. Þessi teikning, ‚Reiða stelpan‘, er dæmi um fundna teikningu sem birtist endurtekið í efni…

Ingólfur Guðbrandsson varð þekktur í íslensku skólalífi fyrir störf sín í Laugarnesskólanum frá 1943 til1957. Menntamálaráðherra skipaði Ingólf námsstjóra í tónlist 1956 og fékk Ingólfur meðal annars opinberan styrk til að kynna sér tónlist í norrænum skólum, einkum í Svíþjóð. Staða söngkennara var bágborin á þessum árum. Allt skorti; hljóðfæri, námsefni og þekkingu. Beitti Ingólfur…

Þann 16. ágúst hefði stórleikarinn Róbert Arnfinnsson orðið 100 ára og í tilefni þess eru kjörgripir mánaðarins tvö gögn úr einkaskjalasafni hans (LBS 2019/27 og LBS 476 NF) sem eru varðveitt á Leikminjasafni. Annars vegar ljósmyndaalbúm sem inniheldur myndir frá fyrstu leiksýningum Róberts og hins vegar fyrsta úrklippubókin sem hann setti saman, en hlutverkin og…

Kjörgripur júlímánaðar er leikritið Tengdamamma, eftir Kristínu Sigfúsdóttur, sem var gefið út á bók árið 1923 vegna vinsælda sinna. Það var samið ár 1920 og sett á svið ári síðar víða um Eyjafjörð og á Akureyri en einnig í Iðnó í Reykjavík árið 1923. Það var eitt af fáum leikritum eftir íslenska konu sem sýnd…

Jónas Árnason alþingismaður og rithöfundur var fæddur á Vopnafirði þann 28. Maí 1923 og er því öld liðin frá fæðingu hans um þessar mundir. Jónas lést þann 5. Apríl 1998. Jónas starfaði við blaðamennsku, sjómennsku og kennslu á yngri árum. Hann sat á Alþingi fyrir Sósíalistaflokkinn frá 1949 til 1953 og fyrir Alþýðubandalagið frá 1967 til…

Kjörgripir safnsins í maí eru teikningar Gísla J. Ástþórssonar (1923-2012) sem hafa nýlega verið afhentar safninu. Gísli kvaðst í viðtali við Sjómannadagsblaðið 1988 ekki hafa farið að teikna í fullri alvöru fyrr en hann tók við ritstjórn á Alþýðublaðinu í upphafi tólf mílna þorskastríðsins 1958. Þá fór hann að teikna myndir í blaðið sem voru…

Ingólfur Guðbrandsson stofnaði Pólýfónkórinn árið 1957 og opnaði um leið þjóðinni kórtónlist frá endurreisnar- og barokktímabilinu, tónlist sem í mörgum tilfellum hafði aldrei heyrst á Íslandi. Allt frá upphafi var mikil aðsókn að tónleikum kórsins og umfjallanir um söng kórsins í flestum tilfellum lofsamlegar. Vakti efnisvalið oftast sérstaka athygli, tónlist frá 16. og 17. öld…

Kjörgripur mánaðarins er gagn úr safni Lárusar Sigurbjörnssonar, fyrrum skjala- og minjavarðar Reykjavíkurborgar. Þann 22. maí næstkomandi verða 120 ár liðin frá fæðingu þessa merkilega manns en Landsbókasafnið varðveitir sviðslistasafn hans. Safnið inniheldur fjölmörg forvitnileg gögn þar á meðal óútgefin leikhandrit, bæði íslensk og erlend, ýmsar bækur um sviðslistir og spjaldskrár. Kjörgripur mánaðarins er þó…

Handritið JS 27 fol. er sögubók, skrifuð um 1670. Hún inniheldur einkum riddara- og fornaldarsögur, eða „Nokkrar fróðlegar fornmannasögur til leyfilegrar skemmtunar“ eins og segir á titilsíðu. Band handritsins er líkast til upprunalegt skinnband með tréspjöldum og spennum og í því má sjá skreytta upphafsstafi, skrautbekki og bókahnúta. Upphafsstafir eru í rómönskum stíl, með áberandi…

Kjörgripur janúarmánaðar er ritgerð Gunnlaugs Briem sýslumanns (1773–1834), Quid sentimus? Quid faciendum? sem mætti útleggja á íslensku sem Hvað álítum vér? Hvað ber að gera? Gunnlaugur tók ritgerðina saman í kjölfar valdaráns Jörundar Hundadagakonungs (1780–1841) sumarið 1809. Jörundur kom hingað til lands í júní 1809 sem túlkur í verslunarskipi Samuel Phelps sápukaupmanns. Þeir sáu sér…